OEE (Overall Equipment Effectiveness) – Genel Ekipman Verimliliği ve SCADA ile OEE Hesaplama
Idas endüstriyel veri toplama SCADA sistemi, üretim sahasındaki her ekipmanın OEE değerini otomatik olarak ölçer ve detaylı analiz imkanı sağlar. OEE, makina ve tesislerin ne kadar etkin kullanıldığını gösteren kritik bir performans göstergesidir. SCADA sistemimiz sayesinde makina duruşları, üretim hızları, kalite kayıpları ve diğer veriler otomatik olarak takip edilir, raporlanır ve geliştirme alanları belirlenir.
OEE’nin analizi, şu sorulara yanıt bulmamıza yardımcı olur:
Makinalarımız ve tesislerimiz, ideale göre ne kadar verimli kullanılıyor?
Geliştirmeye açık alanlar nereler?
Öncelikle hangi süreçleri optimize etmeliyiz?
Verimlilik, Etkinlik ve Üretkenlik
Kaizen ve sürekli iyileştirme uygulamalarını başlatmak için, verim, etkinlik ve üretkenlik kavramlarının doğru anlaşılması gerekir.
Verim:
Çıktı/girdi oranıdır. Üretim için kullandığımız kaynaklarla ilgilidir. Ne kadar az kaynak kullanarak daha fazla üretim yaparsak o kadar verimli oluruz. İş gücü, malzeme ve enerji verimi gibi farklı türleri vardır.
Etkinlik:
Zaman bazlı bir kıyaslama oranıdır. Belirli bir zaman diliminde idealde ne kadar üretmemiz gerekir, gerçekte ne kadar üretiyoruz? İşte bu oran etkinliği gösterir. OEE gözlemleri ile ölçülür.
Üretkenlik:
Hem verimi hem de etkinliği kapsayan bütünsel bir göstergedir. Az kaynak kullanarak kısa sürede daha fazla üretim yapıldığında üretkenlik artar. Hem zaman hem de kaynak kullanımını birlikte değerlendirir.
OEE ve 7 Büyük Ekipman Kaybı
OEE hesaplamak oldukça basittir: belirli bir zaman diliminde üretilen ürün sayısını, ideal üretim miktarına bölersiniz ve oran size OEE’yi verir.
Ancak OEE’nin tek başına değeri yeterli değildir. Önemli olan, OEE’nin %100’den olan farkının nedenlerini bilmektir.
Ekipman etkinliğini kısıtlayan 7 büyük kayıp şunlardır:
Arıza kayıpları
Setup ve ayar kayıpları
Doldurma, yükleme ve ikmal kayıpları
Başlama kayıpları
Takılmalar (çokote) ve rölanti kayıpları
Hız kayıpları
Hurda ve yeniden işleme (makina zamanı boyutu)
Bu kayıplar OEE grafiklerinde açıkça görünmelidir. Bazı iş kollarında tüm kayıplar bulunmayabilir, ancak geliştirme faaliyetlerinin etkili olabilmesi için kayıpların doğru tanımlanması şarttır.
Makina Etkinliği ve İnsan Performansı
Makina etkinliği ile verim aynı şey değildir.
Etkinlik ölçümü ekipmana odaklanır, insan verimi burada görünmez.
OEE, çalışan performansını izlemek için değil, makinaların verimli kullanımı ve geliştirilmesi için izlenir.
Çalışanlar OEE’yi kendi performansları için bir baskı aracı olarak görmemelidir. SCADA üzerinden alınan OEE verileri, operatörün süreci geliştirmesi için bir araçtır.
Üretim Sahasındaki Operatörlerin Rolü
OEE, üretim sahasında çalışan operatörler için kritik bir geri bildirim sağlar. Makinaların beklenmedik arızaları, kalıp değişim sürelerinin uzunluğu veya sık üretim değişimleri operatörün işini zorlaştırabilir. Hedef, üretim sırasında verim ve güvenliği birlikte sağlamaktır.
Ufak tefek takılmalar ve gecikmeler, makinayı ideal kapasitede kullanmamızı engeller. İşte bu nedenle OEE ve verimlilik kavramları önemlidir.
OEE’yi Etkileyen Kayıplar
OEE kayıpları üç ana kategoriye ayrılır:
1. Kullanılabilirlik
Arızalar
Setup ve ayar
Ikmal ve doldurma
Başlama gecikmeleri
2. Performans
Takılmalar (çokote)
Rölanti
Hız kayıpları
3. Kalite
Hurda ve yeniden işleme
OEE Hesaplama Formülü
Geleneksel OEE formülü:
OEE = Kullanılabilirlik × Performans × Kalite × 100
Detaylı formüller:
Idas SCADA sistemi ile OEE değeri otomatik hesaplanır ve istenilen zaman aralığında rapor alınabilir: saatlik, vardiyalık, günlük, aylık veya yıllık. Zaman içindeki OEE değişimi grafik ortamda izlenebilir ve online olarak büyük ekranlarda veya PC client programlarda takip edilebilir.
Kullanılabilirlik, Performans ve Kalite Açıklaması
Kullanılabilirlik:
Makina ve tesislerin aniden ortaya çıkan arızalar veya setup değişimleri nedeniyle üretime hazır olmama durumudur.
Performans:
Toplam üretim zamanı ile çalışma zamanı arasındaki farktır. Takılmalar, rölanti ve hız kayıpları performansı kısıtlayan ana sebeplerdir.
Kalite:
Katma değerli üretim zamanı ile üretim zamanı arasındaki fark, kaliteyi bir kerede elde etme performansını gösterir. Hurda ve yeniden işleme ihtiyacı kalite kaybına sebep olur.
